พระเครื่อง

                ความจริงกับสิ่งที่เห็น แต่ละคนไม่เหมือนกันจริงๆ การที่เราจะไปตัดสินว่าใครดีหรือไม่ดีด้วยเหตุผลส่วนตัว ไม่ใช่เรื่องที่ถูกต้องเลย อย่างหลวงตาเตานั้นแกก็เป็นนักเสี่ยงโชคตัวยง เพียงแค่แกมานั่งคิดว่าแต่ละงวดนั้น เก็บเอาเงินที่ซื้อหวยไปฝากธนาคารไว้ ผ่านช่วงอายุแกรวมเงินแล้วก็ไม่น่าจะน้อยกว่าที่แกจะถูกรางวัลสักรางวัลหนึ่ง แต่ก็นั่นแหละ ความสุขเดือนละสองครั้งของแกก็ช่วยเติมเต็มชีวิตของแก แต่แกไม่ได้สร้างความเดือดร้อนให้ใคร ซ้ำบางทีแกก็เป็นที่พึ่งยืมเงินของบรรดาเด็กวัดยามเดือดร้อนทางบ้านส่งเงินมาไม่ทัน

หลวงตาเชียงมีความสุขกับการสะสมถังสังฆทานใบโต เพียงเพื่อแกได้ทอนกับอาแป๊ะที่มารับซื้อ ก็เป็นความสุขอย่างหนึ่งแม้ว่าบางทีก็ไม่ได้ดูว่าเหมาะสม แกเป็นคนงกที่สุดที่เรามองผ่านๆ และลงความเห็นว่าแกเป็นคนแบบนั้น แต่วันหนึ่งเมื่อหลวงตาเชียงมรณภาพ ทำให้เราได้รับรู้ในอีกมุมหนึ่งของชีวิตแก หลวงตาเชียงมอบร่างให้ รพ ศิริราช เพื่อให้แพทย์ได้เล่าเรียนศึกษา ช่วยชีวิตคน แกบริจาคเงิน 2 ล้านบาท เท่าที่แกได้สะสมให้วัดแห่งหนึ่งที่เป็นบ้านเกิดของแกที่สุพรรณบุรี บางทีสิ่งที่เราได้มองเห็นกับสิ่งที่เป็นจริงนั้นมันต่างกัน ราวขาวกับดำ

พี่นนท์พี่ที่ใจดีสุดๆของน้องๆ วันหนึ่งเราได้รับรู้เรื่องราวชีวิตของแกก็เมื่อแกหายไปหลายปี และเห็นได้เห็นรอยแผลเป็นที่ข้อเท้าทั้งสอง ที่เกิดจากตรวนเหล็กที่พันธนาการข้อเท้าตลอดเวลาที่คลองเปรม ซึ่งคนทั่วไปไม่ค่อยอยากจะเข้าไปอยู่สักเท่าไรนัก ชีวิตมีสองด้านให้เราได้เห็นเสมอ

พี่ฐา นักศึกษารามคำแหง อยู่วัดมานานมากแล้วตั้งแต่ มอ 1 จนบัดนี้รามคำแหงปีสี่ พี่ฐาเป็นแบบอย่างที่ดีให้น้องๆหลายๆเรื่อง พี่ฐาไม่เคยทำงานหาเงินกับผีเลย ไม่ใช่ว่าแกจะกลัวผีนะแต่แกบอกว่าหาเงินแบบนั้นได้น้อย สู้วิธีการของแกไม่ได้ ใช่แล้วครับพี่ฐาเป็นนักสะสมพระเครื่องตัวยง ในห้องของแกเต็มไปด้วยพระเครื่องมีหนังสือพระมากมาย หลายสำนักพิมพ์ แกจะมีความรู้ในเรื่องพระเยอะมาก จะดูออกเลยไหนพระจริงพระปลอม นั่นเพราะแกบอกว่าแกศึกษามานานแล้วตั้งแต่มาอยู่วัดใหม่ๆ

แกจะมีพระแปลกๆใหม่ ที่สามารถเอาหนังสือมาอ้างอิงให้เห็น ว่าเป็นพระอะไรรุ่นไหน แกจะมีสมาคมย่อมๆของแกอยู่ 5-6 คน เหล่าสมาชิกเป็นอาแปะแก่หลังวัด ทั้งหมดล้วนเป็นพวกบ้าพระเครื่องและทั้งหมดล้วนมีเงิน ที่จะมาเช่าพระดีดีจากพี่ฐา การพบปะกันจะมีขึ้นในวันหยุด พี่ฐาจะมีพระดีดี พิมพ์สวยๆ หลายๆองค์มาให้บรรดาเหล่าสมาชิก ทั้งหลายได้เลือกชมและเลือกบูชาแกต้องไปสรรหาตามวัดต่างๆที่กรุแตก บางทีต้องดั้นด้นไปหาตามต่างจังหวัดเพื่อได้พระสวยๆดีๆ  พี่ฐาบอกว่าให้เอาไปบูชาเท่านั้น ห้ามเอาไปเช่าต่อ เพราะพระที่ได้มาเป็นพระที่ต้องบูชา บรรดา สมาชิกของแกก็ต่างเลือกเช่าไปบูชากันคนละองค์สององค์ รวมกันแต่ละครั้งก้อนเงินสะพัดเป็นพันบาท ทำรายได้เข้ากระเป๋าเป็นกอบเป็น ผมมาอยู่วัดใหม่ๆ ช่วยแกถูห้อง ทำนู่นนี่ให้ แกมีน้ำใจให้พระผงพิมพ์นิยม กรุแตกจากอยุธยา อายุหลายร้อยปี แก่ผม 1 องค์ แกเอาไปอัดกรอบมาให้ผมและผมแขวนห้อยคอตลอดมา

หลายปีผ่านไป พี่ฐาเรียนไม่จบกลับไปอยู่ต่างจังหวัด ได้ลูกได้เมียแล้ว ผมได้มีโอกาสไปเที่ยวที่บ้านแก เรื่องราวเก่าๆที่เคยอยู่วัดกัน ถูกเอามาเล่าแกล้มเหล้ากับแกทั้งคืน เรื่องหนึ่งที่แกให้ความกระจ่างกับผมเรื่องพระเครื่องเมื่อผมถามว่าแกไปเอาพระดีดีมาจากไหนหนักหนาที่มาให้พวกอาแปะเช่าได้ตลอด

“กูไปเดินแถวท่าพระจันทร์ ตามริมถนนจะมีพวกเอาผ้าขาวมาปูมีพระให้เลือกเยอะแยะ กูก็เลือกเอาที่มันคล้ายๆในหนังสือ ราคาองค์ละบาทสองบาท ซื้อรวมๆมา เอามาแช่น้ำกรดบ้าง น้ำหมากบ้าง น้ำปูนแดงบ้างให้ดูเก่าๆแล้วก็หลอกขายพวกอาแปะ”

แกกระดกแก้วเหล้ารวดเดียวหมด แล้วเอื้อมมือมาจับพระที่คอผม

“องค์นี้  กูไปบิณฑบาตกะหลวงตาแล้วเจอตกอยู่กลางทาง เลยอัดกรอบให้มึง นี่มึงยังแขวนอยู่อีกเหรอ”

 

เอาไปเผา

                จะว่าไปกฎระเบียบในวัดที่ใช้ปกครองเด็กวัดก็เข้มงวดกันพอสมควร เพราะไม่เช่นนั้นแล้ว ต่างคน ต่างถิ่น ต่างวัย คงจะอยู่ร่วมกันภายในวัดแห่งนี้ยากลำบาก กฎระเบียบต่างๆที่ตั้งขึ้นมานั้น ให้ทุกคนไม่หลงลืมตัว ว่ากำลังมาศึกษาเล่าเรียนหนังสือ เพื่ออนาคตที่ดี จะต้องคอยย้ำเตือนเสมอว่า จะหลงเมืองหลง กรุงไม่ได้เด็ดขาด ดังนั้น การมีกฎและมีผู้ควบคุมกฎ จึงเป็นเรื่องที่สำคัญอย่างยิ่ง หมวดของกฎที่สำคัญ ก็คงเป็นเรื่องเน้นการเล่าเรียน มีเวลาที่ต้องอ่านหนังสือ มีเวลาที่ต้องทำการบ้าน เวลาเหล่านี้จะมามั่วสุมกันไม่ได้ห้องใครห้องมัน  หมวดเรื่องทั่วไปก็จะเป็นเรื่องจิตสำนึกให้ช่วยกันประหยัด ค่าใช้จ่ายของวัด ค่าน้ำ ค่าไฟ สำคัญอย่างยิ่ง การเปิดน้ำทิ้งไว้ให้ล้น การเปิดไฟในห้องทิ้งไว้เป็นโทษที่ร้ายแรง  ถึงขึ้นสมภารเรียกพบ และเรียกไปด่า ดังนั้นนิสัยเรื่องการประหยัดจึงเป็นนิสัยที่ติดตัวเด็กวัดไปทุกคน

                บางเรื่องเป็นเรื่องห้ามที่รู้สึกแปลก ขัดความรู้สึก กับเด็กสมัยนี้เลยที่เดียว นั่นคือการห้ามดูทีวี เป็นเพราะในวัดมีทีวี 2 เครื่อง เครื่องหนึ่งอยู่ที่ห้องเจ้าอาวาส อีกเครื่องจะเป็นเครื่องส่วนกลางอยู่หน้ากุฏิเจ้าอาวาส และการดูทีวีเป็นการทำให้เสียเวลาอ่านหนังสือ และเปลืองไฟ เด็กวัดจะมีเวลาดูทีวีเฉพาะ วันหยุดเท่านั้นและส่วนใหญ่มักจะเป็นรายการมวย ซึ่งเป็นรายการที่พระส่วนใหญ่จะมาดูกัน  วันธรรมดาทีวีจะถูกปิดล็อกสนิท  ถึงปัจจุบันนี้ นิสัยไม่ติดทีวี ยังคงติดตัวผมมาตลอด แต่กุศโลบายที่บอกว่า เปลืองไฟห้ามดูทีวี ผมคิดว่ามันข้ออ้าง โดยเหตุผลที่แท้จริงแล้วคงเป็นเพราะจะให้พวกเราใช้เวลากับหนังสือมากกว่า

                เมื่อมีกฎก็มีผู้คุมกฎ หลวงพี่วันชัย เป็นพระหนุ่มจะมีหน้าที่ควบคุมความประพฤติของเด็กๆ  และคอยสอดส่องดูแลไม่ให้พวกเรานอกลู่ นอกทาง พระวันชัยดูเหมือนจะดุ แต่ก็ไม่ดุสุดๆ อย่างไรก็ตามตำแหน่งนี้ก็ขลังพอที่จะทำให้พวกเราเชื่อฟังและก็กลัวพระวันชัย นั่นเป็นเพราะ ถ้าพระวันชัยรายงานความผิดถึงเจ้าอาวาสเมื่อไหร่ เด็กวัดคนนั้นงานเข้าทันที โทษขั้นรุนแรงที่สุดที่พวกเรากลัวมากที่สุดคือ ไล่ออกจากวัดใน 24 ชม นั่นหมายถึงอนาคตดับวูบ ทางบ้านคงลงโทษซ้ำอีก หลวงพี่วันชัยจึงเป็นตำรวจวัดในความรู้สึกของพวกเรา

                ตลอดเวลา 2 ปีที่ผมเรียน ม ปลาย ช่วงเตรียมสอบเข้ามหาวิทยาลัย ผมปฏิบัติตามกฎระเบียบอย่างเคร่งครัด ผลของการเคี่ยวเข็ญของพระวันชัย รางวัลที่ได้คือการสอบเข้ามหาวิทยาลัยของรัฐได้ นำมาซึ่งความภาคภูมิใจของญาติพี่น้อง

ตามปกติแล้ว หลังจากการเข้าเรียนในมหาวิทยาลัย การเรียนหลวงพี่จะไม่มาเคี่ยวเข็ญมากเพราะถือว่าโตแล้ว ให้ดูแลตัวเอง ดังนั้นกฎระเบียบต่างๆที่ผมเคยเคร่งครัดเริ่มหย่อนยาน ห้องของผม มักจะเป็นที่รวมตัวของพวกเพื่อนๆ เด็กบ้านใกล้วัด ที่เคยเรียนมัธยมมาด้วยกัน เป็นที่สังสรรค์ ย่อมๆ ผมแอบทำผิดกฎร้ายแรงที่สุด นั่นคือการที่ไอ้พวกเพื่อนๆตัวแสบเอาหนังสือโป๊ มาฝากไว้ที่ห้อง นั่นเป็นเพราะพวกมันไม่กล้าเอากลับบ้าน ดังนั้นใต้เตียงผมจึงเป็นห้องสมุดขนาดย่อมๆ  รวมหนังสืออย่างว่าเป็นสิบเล่ม  ความลับไม่มีในโลกจริงๆ เย็นวันหนึ่งผมกลับมาจากมหาวิทยาลัยเจอหลวงพี่วันชัยนั่งอยู่ในห้องของผม พร้อมของกลางวางอยู่กลางห้อง 10 กว่าเล่ม ผมหน้าซีด เหงื่อแตกพลั๊ก โทษหนักมาก รีบเข้าไปกราบหลวงพี่

                “หลวงพี่ครับ ผมขอโทษครับ หนังสือพวกนี้ไม่ใช่ของผมเลย มันเป็นของเพื่อนๆ พวกมันเอามาฝากผมไว้ หลวงพี่อย่าบอกเจ้าอาวาสเลยนะครับ” “ไอ้ป๊อก โทษแกแรงมาก แต่ว่าที่ผ่านมาไม่เคยทำเรื่องผิดอะไร หลวงพี่จะไม่ฟ้องเจ้าอาวาส แต่หนังสือพวกนี้หลวงพี่จะเอาไปเผา” ผมกราบหลวงพี่อีกครั้งด้วยความซาบซึ้งใจ หลวงพี่หอบเอาหนังสือกองใหญ่เดินหายไปหลังกุฎิ

                สามเดือนต่อมา ในเย็นวันหนึ่งหลวงพี่วันชัยมาเรียกผมที่หน้าห้อง “ไอ้ป๊อก ขึ้นไปเอาหนังสือสวดมนต์ ในชั้นหนังสือในห้องหลวงพี่ มาให้พระใหม่หน่อย พลวงพี่จะไปโบสถ์ ขี้เกียจขึ้นไปเอาเองแล้ว”

                ผมรีบวิ่งขึ้นไปบนห้องหลวงพี่ เดินไปที่ชั้นวางหนังสือซึ่งมีหนังสือเป็นร้อยๆเล่ม จัดเรียงกันอยู่ในชั้น ผมไล่หาหนังสือสวดมนต์ ทีละเล่มทีละเล่ม แล้วผมก็พบกับหนังสือที่ผมคุ้นตา แทรกอยู่ในหมู่หนังสือเล่มอื่นๆ ผมหยิบออกมาดู มันเป็นหนังสือที่เคยอยู่ใต้เตียงผม และหลวงพี่เก็บเอาไปเผานั่นเอง”

สูตรลับแกงเนื้อ

                อาหารที่เด็กวัดมักจะเก็บไว้กินตอนเย็น มักจะเป็นอาหารแห้งๆ ประเภทข้าวมันไก่ ข้าวหมูแดง หรือข้าวขาหมู ประเภทแกงรวมที่เอาหลายๆแกงมารวมๆกัน อุ่นให้ร้อนเหมือนเด็กวัดสมัยโบราณไม่มีหรอกครับเพราะ ขี้เกียจทำกันอีกอย่างแกงมันบูดเอาแกงบูดมาอุ่นให้ร้อนแล้วกิน ผมคนหนึ่งหละขอผ่าน แต่ถ้าวันไหนครึ้มอกครึ้มใจกันก็รวมตัวไปหลังวัด ที่มีอาหารให้เลือกกินมากมาย บะหมี่เอย ก๋วยจั๊บเอย เลือกกินกันไม่หวาดไม่ไหว โดยเฉพาะถ้าวันใหนมีเจ้าภาพเป็นเด็กวัดรุ่นพี่ไปเลี้ยงแล้วหละก็กินกันจนพุงกาง

                ขนมที่ชาวบ้านมักจะใส่บาตรมาเยอะที่สุดคือขนมตระกูลทอง ฝอยทอง ทองหยิบ ขนมพวกนี้ผมจะบอกว่าพระท่านไม่แตะครับ เพราะทั้งหวานทั้งคอเลสเตอรอลเยอะ แม้แต่พวกผมเองที่อยู่วัดกันนานๆก็เอียนไม่แกะกินเลย ขนมพวกนี้จะเสร็จพวกเด็กวัดรุ่นใหม่ๆเพิ่งมาอยู่วัด ไม่เคยได้กินของพวกนี้ กับอีกพวกหนึ่งที่ชอบขนมพวกนี้เป็นชีวิตจิตใจคือ พวกเจ้าตูบครับ กี่ถุงต่อกี่ถุงพวกมันฟาดกันหมด ชอบมากเป็นพิเศษ อาหารในวัดแต่ละวันดูเหมือนมากนะครับ แต่ในฐานะที่ผมเป็นมือ 1 ในการตัดแกงถุงใส่ถ้วยถวายพระ ผมจะบอกว่า มีไม่กี่ประเภทอาหารจะซ้ำๆกัน นั่นเพราะว่าชาวบ้านเค้าไปซื้อจากร้านเจ้าประจำแล้วพระก็ยืนรับบาตรเป็นประจำ อาหารจึงมีไม่กี่ประเภท แต่หลายถุง เรียงลำดับเลยนะครับ อาหารยอดฮิตมากที่สุดคือ ไข่พะโล้ ขาหมู แกงส้มผักรวม ต้มฟักไก่ จับฉ่าย 5 อย่างนี้จะเป็นนักแสดงนำในทุกมื้อและทุกวันจริงๆ เพราะฉะนั้นในแต่ละวันอาหารจะเหลือเยอะมาก ไม่ใช่พวกผมเลือกกินนะครับแต่ความเบื่อในเมนูเดิมๆทำให้พวกเราต้องทำกันเองถวายพระ และเราเองนั่นแหละได้กินด้วย

                เด็กวัดส่วนใหญ่ที่วัดนี้ มักเป็นเด็กยากจนมาจากทางปักษ์ใต้ ฝากพระให้เข้ามาอยู่วัดได้มาเรียนหนังสือ พี่ชัย เป็นเด็กวัดมานานแล้ว แกเป็นเด็กมาจากนครศรีธรรมราช มาเรียนรามคำแหงปีนี้ย่างเข้าปีที่ 6 ถ้าเรียนหมอคงเป็นปีสุดท้าย แต่พี่ชัยเรียนหมอความ แกว่าต้องเรียนให้เยอะๆมากกว่าคนอื่น จะได้จำแม่นในตัวบทกฎหมาย พี่ชัยเป็นพ่อครัวมือ 1 มาหลายปีแล้ว พระทุกรูปยกตำแหน่งนี้ให้แกเป็นเอกฉันท์ และเมนูเด็ดที่สุดที่แกถนัดคือ แกงเนื้อ

                อย่างที่ผมบอกว่าอาหารรับบาตรมาน่าเบื่อมาก เพราะฉะนั้นในวันหยุด พระท่านจะให้เด็กวัดทำแกงแล้วถวายพระช่วงเพล ตำแหน่งนี้ใครๆก็อยากจะเป็นนั่นเป็นเพราะ ค่าตอบแทนสูงทีเดียว การแกงแต่ละหม้อ พระจะให้เงินไปซื้อของวัตถุดิบ ไปค่อนข้างเยอะ แต่ซื้อจริงไม่กี่บาท นี่คือรายได้ก้อนงามที่พ่อครัวเด็กวัดจะได้ไป ฉะนั้นการแย่งชิงตำแหน่งนี้จึงดุเดือดเลือดพล่านพอสมควร ทุกคนที่พอมีฝีมือจะทดลองแกงส้มบ้าง ต้มยำบ้าง เพื่อส่งเข้าประกวด ครั้งหนึ่งผมยังเคยทำต้มส้มปลากระบอก เข้าประกวด แต่สุดท้ายแล้ว พระทั้งวัดมีมติเอกฉันท์ที่จะเลือก เมนูแกงเนื้อ ของพี่ชัยอยู่ดี และที่สำคัญต้องให้ทำถวายทุกวันเสาร์  ห้ามพลาดเด็ดขาด พี่ชัยจึงฟันรายได้งามๆตรงนี้เดือนนึงทุ่นค่าหนังสือไปหลายบาท และแกก็ดำรงตำแหน่งต่อเนื่องมาหลายปี ผมเองยอมรับว่าติดใจในรสชาติ แกงเนื้อพี่ชัยเหมือนกัน เนื้อนุ่มลิ้น น้ำแกงของแกเข้มข้น ทุกเสาร์ผมก็จะไม่พลาดแกงเนื้อพี่ชัย ถ้าวันไหนแกไม่ว่างมาแกง พระจะรู้สึกหงุดหงิดผิดหวังกันเลยทีเดียว

ผมเคยถามสูตรแกว่าทำอย่างไรแกไม่เคยบอกสักที จนวันหนึ่งผมได้มีโอกาสไปเที่ยวหน้ารามกับพี่ชัย ก่อนผมกลับวัดแกพาผมไปเป็นเพื่อนที่ร้านค้าแห่งหนึ่ง แกซื้ออะไรสักอย่าง แล้วฝากให้ผมถือขึ้นรถเมล์กลับวัด ตัวแกเอง ยังไม่กลับ มาถึงวัดแล้วผมก็เอาถุงที่แกซื้อมาไปไว้ที่ห้องแก ค่ำแล้วแกกลับมาถามหาของของแก ผมบอกว่าเอาไปไว้ที่ห้องแล้ว

“พี่ชัย เมื่อตอนเย็นพี่ชัยซื้ออะไรมาหละพี่ ที่ให้ผมถือกลับวัดมาหนะ” แล้วความลับสูตรเด็ดแกงเนื้อที่ทำให้พระทั้งวัดติดงอมแงม รวมทั้งผมด้วย ก็กระจ่าง

“ เสาร์นี้ต้องแกงเนื้อถวายพระ ใบกัญชาที่จะตำใส่เครื่องแกงหมดพอดี เลยไปเอาที่หน้ารามหวะ”

ปาราชิก

พระสงฆ์ต้องมีเสขิยวัติ เสขิยวัตร คือกริยาอันเหมาะสมแก่สมณะสารูป ไม่ว่าจะเดินกิน นั่งและอื่นๆต้องสำรวม กริยาท่าทางทุกท่วงท่า ต้องดูงาม พระต้องรักษาศีล 227 ข้อ ซึ่งแต่ละข้อบังคับก็มีที่มาที่ไป อดีตกาลครั้งเมื่อพระสัมมาสัมพุธเจ้ายังไม่ปรินิพพาน พระสงฆ์ทำผิดหรือทำไม่เหมาะสม หรือไปทำให้ชาวบ้านเดือดร้อน ท่านก็จะบัญญัติห้ามเรื่องราวต่างๆไว้ รวม 227 ข้อที่เรียกว่าศีล 227 ข้อจริงๆแล้วเป็นเหมือนข้อกำหนดของการใช้ชีวิตในทางธรรมเสียมากกว่า อย่างบางข้อเราอาจนึกไม่ถึง เช่น พระห้ามยืนปัสสาวะ อาจเพราะท่าทางที่ดูไม่งาม แต่ในความคิดเห็นของผม ผมคิดว่า พระสวมสบง การที่ถกสบงยืนปัสสาวะ คงเป็นภาพที่ไม่งาม ในสมัยก่อนไม่มีห้องน้ำห้องส้วม ต้องจัดการกลางป่า ท่านจึงบัญญัติให้นั่งทำธุระ จะดูเหมาะสมกว่า

ถ้าการลงโทษที่รุนแรงที่สุดของทางโลกคือประหารชีวิต ทางพระคงจะเป็นการอาบัติปาราชิก นั่นคือการล่วงละเมิดสิกขาบทประเภท ครุกาบัติ หรืออาบัติหนัก พระภิกษุจะขาดจากความเป็นพระภิกษุทันทีเมื่อทำผิดสำเร็จใน 4 อย่างนี้คือ 1 เสพเมถุน กับคนหรือสัตว์เดรัจฉานตัวเมีย 2 ถือเอาทรัพย์ที่เจ้าของไม่ได้ให้ 3 พรากกายมนุษย์จากชีวิต ก็การฆ่าคนนั่นแหละ 4 กล่าวอวดอุตริมนุสธรรม แต่ข้อที่พระภิกษุกลัวมากที่สุดคือข้อแรก การเสพเมถุนกับคนหรือสัตว์ตัวเมีย

เณรตะวัน เป็นเณรหนุ่มรูปงามจากสิบสองปันนา บวชเณรตั้งแต่ 7 ขวบ ตอนนี้อายุได้ 17 ปี มาอาศัยวัดอยู่เพื่อเรียนทางธรรม เรียนเปรียญธรรม 7  เณรตะวันที่มี เสขียวัติ ที่งดงามที่สุดในสายตาของผม ยามเดิน นั่งดูน่าเลื่อมใส อ่อนน้อม ตอนนั้นผมเรียน มอ 4 เข้าวัยรุ่นแล้ว อายุไล่เลี่ยกับเณรตะวัน ผมจึงเป็นเด็กวัดที่ชอบคุยกับเณรตะวันมากที่สุด ห้องเณรตะวัน สะอาด ขัดพื้นมันวับ จัดหนังสือ ระเบียบเรียบร้อย ตอนหัวค่ำเณรจะนั่งท่องบาลี จนดึกดื่น ผมมักจะเอาหนังสือไปนั่งอ่าน ในห้องเณรเป็นประจำ เณรตะวันใจดี มักจะเก็บอาหารดีดีที่ได้รับบิณฑบาตมา เผื่อไว้ให้ผมตอนเย็นเสมอ เราสองคนเป็นเพื่อนที่สนิทกันแม้ว่าจะเดินคนละทางของเส้นทางชีวิต เณรตะวันชอบถอดจีวร และอังสะ เหลือแต่สบง ยามเมื่ออยู่ในห้อง เณรจากสิบสองปันนาผิวขาวผ่อง ยามแสงเทียนจับต้องกาย เป็นภาพที่ผมเห็นจนชิน คืนวันศุกร์ ผมมักจะนอนที่ห้องของเณรตะวัน อยู่เสมอๆ เตียงของเณร ใหญ่พอที่ผมกับเณร จะนอนเบียดกันได้ สบายทั้งคืน

หลังเสร็จสิ้นการปิดภาคเรียนเมษายน ชีวิตการเรียนในเทอมใหม่ก็เริ่มขึ้น ผมก็ใช้ชีวิตในวัดตามบรรยากาศเดิมๆ แต่มีเรื่องหนึ่งที่ผมใจหาย เณรตะวันไม่อยู่แล้ว เณรตะวันไม่ได้ย้ายวัดไปอยู่วัดอื่น เณรตะวันสึกจากเณรแล้วตั้งแต่เดือนเมษายน ไม่มีใครรู้ว่าเณรตะวันไปไหน มีเพียงหลวงตาเตาที่ทราบเรื่องนี้

“ ไอ้ตะวันเหรอ มันสึกไปแล้ว สมภารจับได้มันเอาผัวเด็กที่ไหนไม่รู้มานอนกันที่ห้อง สามวันสามคืนไม่ลงฉัน ไม่ลงสวด สมภารขึ้นไปเจอ จับได้คาหนังคาเขา เลยให้สึก ตอนนี้มันไปเช่าบ้านอยู่กับผัวมันหลังวัดนู่น”

ภาพเณรตะวัน ถอดจีวร อังสะ เหลือแต่สบง ผิวขาวผ่อง นอนกับผมบนเตียงหลังนั้น ผุดขึ้นมาในสมองที่กำลังมึนชา

ผีไม่มี

 

                อยู่วัดมา 10 กว่าปีใครถามว่าเคยเจอผีบ้างไหม ผมถามกลับว่าผีหน้าตาเป็นอย่างไร ก็ไม่สามารถตอบผมได้บ้างก็ว่าหน้าเละ หน้าขาว ไม่มีหน้า แขนขาด หรือลอยได้ สรุปว่าว่ายังหานิยามของ ผี ไม่ได้เลยแล้วผมจะบอกได้อย่างไรว่าผมเคยเจอผีหรือเปล่า แต่ถ้าผีคือ ร่างของคนที่ครั้งหนึ่งเคยมีชีวิตแต่บัดนี้ ร่างกายไม่สามารถใช้งานได้อีกต่อไปคือนอนนิ่งไม่ไหวติง ถ้าผีเป็นแบบนี้ ผมจะบอกว่า ผมเจอทุกคืนทุกวัน

                จากเด็กที่กลัวผีที่สุด เดินเข้าห้องน้ำบ้านต่างจังหวัดก็ต้องปลุกแม่ เป็นเพื่อน แต่พอมาอยู่ที่วัด ผมว่าผมได้คลุกคลีกับผีมากมาย จนเคยชินกับผี เลยรู้สึกเฉยๆกับผี วินาทีแรกที่ผมเริ่มคุ้นเคยกับผี คือวันที่ผมได้เป็นคนงานศาลาวัดคอยอำนวยความสะดวกเจ้าภาพงานศพ ครั้งแรก จำแม่นมากด้วยที่อยากได้เงินจึงข่มความกลัว รับงาน เย็นวันนั้น ประสบการณ์แรกของผม คือ การรดน้ำศพ หน้าที่ของเราง่ายๆคือ ยกเอาศพจากโลงมาวางนอนบนเตียง จัดแจงเตรียมท่าทางรดน้ำ แล้วก็เอาศพเก็บกลับเข้าโลงตามเดิม จะมีสักกี่คนที่จะได้รับความรู้สึกแบบนี้ วินาทีแรกที่ผมเอามือจับไปที่แขนศพ ความร้อนในร่างกายได้พุ่งผ่านมือ เนื้อแข็ง เย็นเจี๊ยบ แผ่ซ่านผ่านเข้ามาในร่างกายเราแทน การเปลี่ยนถ่ายพลังงานความร้อนสิ้นสุดลงเมื่อศพได้นอนบนเตียงเรียบร้อยแล้ว พร้อมกับอาการกลั้นหายใจแห่งความกลัวสิ้นสุดลง เทคนิคง่ายๆที่สัปเหร่อรุ่นพ่อสอนไว้ จงมองหน้าศพไว้อย่าหลบหน้า และจงจำให้ติดตาว่าหน้าตาเป็นแบบนี้ ยามเมื่อเราเก็บกวาดศาลาดึกๆคนเดียวเผื่อเค้าเดินมาทัก จะได้จำได้ว่าเป็นใคร หึหึ ก็ว่ากันไป

                เมื่อครั้งแรกผ่านไปหลังจากบัดนั้นการจับต้องศพจึงเป็นเรื่องง่ายมาก แต่จะเบื่อพวกญาติที่จะให้พลิกศพในโลง เพื่อจัดผมเผ้าต่างๆ ของศพ มันไม่ใช่เรื่องทำง่ายเพราะต้องโอบทั้งตัวเรียกว่าแทบกอดกับศพกันเลยทีเดียว เพื่อพลิกตะแคงในโลง กว่าจะจัดเสร็จ เรียกว่าแทบได้เสียกันเลยทีเดียว

                ผมจึงไม่กลัวผีและคิดว่าผีไม่มีในโลกนี้  แม้กระทั่งในวัดเป็นสถานที่ที่รวมเอาผีทุกแห่งหนมารวมกัน ผมยังไม่เคยเจอเลย แล้วนับประสาอะไรกะที่อื่นๆ ที่จะมีผี ผมว่า ทุกคนจินตนาการไปกันเอง ว่าผีเป็นอย่างนั้นอย่างนี้ แล้วก็หลอนตัวเองว่า เจอผี และเหตุการณ์ที่ผมเชื่อสนิทใจ 100% ว่าผีไม่มี คือคืนก่อนสอบเอนทรานซ์วันสุดท้าย  คืนนั้นเหลือสอบฟิสิกส์วิชาสุดท้ายแล้ว  วันที่ผ่านๆมาทำได้บ้างไม่ได้บ้าง ไม่มั่นใจเลย คืนนี้คืนสุดท้ายวิชาฟิสิกส์ เป็นความหวังสุดท้าย พรุ่งนี้เราต้องทำให้ได้มากที่สุด เอาสูตรต่างๆ มานั่งสรุป นั่งเก็งข้อสอบมันจะออกตรงไหนบ้าง แต่ความรู้สามปี ตั้งแต่ ม 4ยัน ม 6 สูตรนับร้อยสูตรมันกระจุกอยู่ในหัว ไม่รู้ข้อสอบมันจะออกตรงไหน แล้วผมก็ได้พิสูจน์ความเชื่อของผมตามหลักวิทยาศาสตร์ในคืนนั้นเอง

                ตีสอง อากาศเย็นๆ ผมเดินถือหนังสือฟิสิกส์ออกจากห้อง พร้อมธูป 1 ดอก เดินไปหลังเมรุ ใกล้ๆกันนั้นมีเจดีย์เล็กๆซึ่งรอบๆเต็มไปด้วยอัฐิที่ญาติผู้ตามเอาไว้ที่วัด ผมเดินไปรอบเจดีย์ เผื่อหารูปใครสักคนหนึ่ง แล้วผมก็ผมกับรูปรูปหนึ่ง เจ้าของอัฐิ ยังหนุ่มมาก ใส่แว่นหนาเตอะ และที่สำคัญเค้าใส่ชุดครุยจุฬา ผมวางหนังสือลง ยกธูปขึ้นไหว้ อ่านชื่อของเขาคนนั้นเบาๆ

“ พี่ มาช่วยผมหน่อย ผมอ่านหนังสือไม่ทันแล้ว ช่วยออกมาบอกข้อสอบผมหน่อยครับ”

 ไม่มีอะไรเกิดขึ้น ผีบัณทิตไม่ออกมาบอกข้อสอบผม ใช่ครับ ผีไม่มีในโลกจริงๆ

รางวัลที่ 2

หลายๆคนถามผมว่า อยู่ในวัดมานานขนาดนี้ เห็นสภาพในวัด สัมผัสความเป็นพระในวัด แล้วไม่เสื่อมศรัทธาในพระหรือ ผมตอบแบบมั่นใจได้เลย ว่าไม่  กาลเวลาผ่านไปสองพันห้าร้อยกว่าปีหลังสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสร็จปรินิพพาน แต่สิ่งที่ยังคงเหลืออยู่คือพระธรรมคำสั่งสอน ของพระพุทธองค์ ซึ่งยังคงต้องให้พระสงฆ์เป็นผู้เผยแผ่พระธรรมอยู่ต่อไป การใช้ชีวิตในทางธรรมในโลกปัจจุบัน ต้องปรับก้าวไปพร้อมกับโลกยุค  3 G พระหลายท่านที่มีชื่อเสียงก็ต้องใช้เทคโนโลยี ต่างๆเข้ามาช่วยในการเผยแผ่พระธรรมคำสอน มัวแต่ไปฟังธรรมกันในป่า ไปนอนวัดสองสามคืนเพื่อนั่งสมาธิ เสวนาธรรม มันทำได้ยาก ในชิวิตปัจจุบัน พระแก่ผ่านพรรษามาเยอะๆ และคงเป็นพระไปตลอดชีวิต คือคงตายในผ้าเหลืองนั่นแหละ มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ค่อนข้างก้ำกึ่งระหว่างการใช้ชีวิตทางโลกและทางธรรม แต่ถ้าท่านเหล่านั้นยังทำวัตร บิณฑบาต สวดมนต์ ทำกิจของสงฆ์ ผมก็ไหว้พระเหล่านั้นด้วยความสนิทใจ ไม่มีความเคลือบแคลงใจแม้แต่น้อย

หลวงตาเตา บวชตั้งแต่ตอนหนุ่มๆ จนวันนี้ครองผ้าจีวรมาแล้ว 50 พรรษา การเรียกพรรษาจะไม่ใช่อายุของพระคนนั้นๆ แต่จะนับเริ่มจากเป็นพระแล้ว อย่างหลวงตาเตา มีอายุ 74 ปี แต่ชีวิตทางพระ คือ 50 พรรษา นั่นคือหลวงตาเตาบวชตอนอายุ 24 ปี และเป็นพระผ่านฤดูฝน ได้เข้าพรรษามาแล้ว 50 ครั้ง การดำเนินชีวิตของหลวงตาก็ยังคงทำกิจของสงฆ์อย่างสม่ำเสมอ ผมจึงไหว้หลวงตาเตาอย่างสนิทใจ

หลวงตาเตาชอบฉันหอยแครงลวกเป็นที่สุด แต่ลองคิดดูสิครับว่าเราๆท่านๆ ถ้าจะไปเลี้ยงพระ จะมีกี่คนนึกถึงเมนูหอยแครงลวกถวายพระ หลวงตาเตาจึงวานพวกเราไปตลาดและให้เงินไปซื้อหอยแครงมาลวกเอง การลวกหอยแครงของหลวงตาไม่ธรรมดาผมไม่เรียกลวกดีกว่าเรียกเอาน้ำร้อนราดน่าจะดีกว่า แกชอบลวกเลือด แกจะมาบัญชาการการลวกหอยด้วยเอง ตั้งแต่ต้มน้ำเลยทีเดียว เดือดแค่ไหน แกจะบอกเอง แล้วก็จะลวกตอนไหนยังไงแกสั่งการณ์ บ่อยครั้งพวกเราก็ลวกสุกไปไม่พอใจหลวงตาซักทีจนบอกแกไปว่า หลวงตามาลวกเองเลยดีไหมจะได้ถูกใจ แกก็จะตะคอกกลับมาทุกที เฮ้ยกูลวกเองได้ไง มันบาป

หลวงตาเตากับหวยและสลากกินแบ่งรัฐบาล เป็นเรื่องที่คู่กัน ไม่มีงวดไหนเลยที่หลวงตาจะพลาด หวยใต้ดินแกจะมีเจ้ามือหวยคนประจำมาบริการถึงกุฏิ บริการประทับใจ เรียกว่าเหมือนเจ้าหน้าที่มาทำธุรกรรมกับเราท่านๆถึงบ้านนะแหละ แกจะมีตัวเลขเด็ดของแกเสมอ  วันหวยออกแกจะนั่งคำนวณตัวเลขเด็ดของแกห้ามใครไปกวนเด็ดขาด ส่วนสลากกินแบ่งรัฐบาลหลวงตาจะไม่ค่อยดูเลข แต่จะใช้วิธีซื้อเป็นปึก เพราะแกว่าเลขเยอะแกดูไม่ถูกแต่ก็ชอบซื้อ ผมเคยแอบเห็นในย่ามหลวงตาเตา มันเต็มไปด้วยสลากกินแบ่งรัฐบาล

“พี่ป๊อก หลวงตาเตาถูกรางวัลที่สอง” ไอ้เปี๊ยกวิ่งมาบอกผมหน้าตาตื่น

ผมรีบวิ่งไปกุฏิหลวงตาเตาจะไปดูให้เห็นกับตา หลวงตาเตานั่งจิบน้ำชาหน้าตาเป็นปกติ

“หลวงตา หลวงตา ถูกรางวัลที่สองเหรอรวยเลย ขอตังใช้บ้างสิ” หลวงตาเตาวางถ้วยชาลง

“โอย อย่างกูหนะรางวัลที่สองไม่พอร๊อก กะที่ซื้อมาตลอดชีวิต ต้องรางวัลที่ 1 สักสองทีถึงจะคุ้ม แล้วไอ้ที่ถูกรางวัลที่สองหนะ กูดูผิด เอาสลากของงวดที่แล้วมาตรวจกะงวดนี้”

 

ผมผี

                บางทีผมก็คิดอยู่เหมือนกันว่านี่เราเป็นเด็กวัดหรือเปล่าหว่า ทำไมไม่ค่อยจะเหมือนความรู้สึกที่เคยรับรู้มาก่อนจากหนังสือ หรือคำบอกเล่าว่า เด็กวัดต้องขัดกุฏิทุกวัน เด็กวัดต้องกวาดใบไม้ลานวัด เด็กวัดต้องขัดห้องน้ำ เด็กวัดต้องจาน หรือว่า ตอนนี้วัดได้แปรเปลี่ยนไปตามกาล ที่ต้องปรับเข้ากับสภาพสังคม กุฏิจากที่เป็นไม้ก็กลายเป็นกระเบื้องไม่ต้องขัดถูมาก ต้นไม้ในวัดหายไปเพราะโดนโค่นทำลานจอดรถ จึงไม่ต้องกวาดลานวัด แต่ช่วยเก็บเงินค่าจอดรถแทน ห้องน้ำสมัยก่อนอาจเป็นแค่อ่างที่แค่รองน้ำแล้วไปยืนรอบอ่างอาบน้ำ กัน ตอนนี้ห้องน้ำก็กลายเป็นห้องๆ หรือว่าตอนนี้มีคนครัวที่คอยล้างจาน เด็กวัดอย่างเราๆจึงไม่ต้องล้างจานอีกต่อไป

                เรื่องราวที่เกี่ยวข้อง ใกล้ชิดกับพวกเราในวัดจึงเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจ ภายในวัดเสียมากกว่า มีพี่เด็กวัดคนเก่าๆบอกว่า ในวัดมีเงินวางอยู่ทั่วไปอยู่ที่ว่าใครจะเก็บเอามาใช้เป็น นั่นเพราะวัดเป็นสถานที่ ทุกคนมาจ่าย จ่าย และจ่ายเงิน งานศพแต่ละศพ คนเป็นที่เหลืออยู่ก็ต้องจ่าย จ่าย มาทำบุญก็ต้องจ่าย ในวัดจึงเกิดอาชีพแปลกๆมากมาย อย่างที่ผมเคยเล่าไปเมื่อตอนก่อนๆ เป็นยาม รับจ้างล้างจาน เผากระดาษ รับจ้างจุดธูป แต่อย่างไรก็ตาม อาชีพที่สำคัญและทำเงินได้มากที่สุด คืออาชีพสัปเหร่อ

                สัปเหร่อจะเริ่มรับงานตั้งแต่ศพเข้าศาลา จะสวดสามวัน ห้าวัน หรือแม้แต่เจ็ดวัน สัปเหร่อจะต้องดูแลไปจนกว่าวันเข้าเตาเผา หรือเอาไปฝัง งานดูแลความสะดวกทุกอย่างในศาลา กวาดถูศาลา อาราธนาศีล เก็บเก้าอี้ กวาดพื้น ปิดไฟศาลาเป็นอันจบงานในแต่ละวัน รายได้จะมาจากทางวัดที่ให้เป็นค่าจ้างรายวันอยู่แล้ว แต่นั่นแค่ส่วนน้อยกับที่ได้จากเจ้าภาพงานศพ ที่เค้าจะไหว้วานใช้งานและให้ค่าน้ำใจ ไอ้ค่าน้ำใจเนี่ยแหละ มันมากกว่าค่าจ้างที่วัดให้มากกว่าหลายเท่านัก แต่บางคนก็มีวิธีการหาเงินแบบแปลกๆ

                พี่สิทธิ์ สัปเหร่อหนุ่ม อายุไม่เกิน 40 แกมาจากวัดใกล้ๆมาของานทำเมื่อทราบว่า ลุงหนูสัปเหร่อมือ 1 ตายไปไม่กี่วัน แต่ไม่ต้องผ่านการสอบสัมภาษณ์อะไรมากนักเหมือนระบบการรับเข้าทำงานเอกชน เพราะพี่สิทธิ์มีใบเบิกทางการทำงานเป็นคำแนะนำผ่านมาทางเจ้าอาวาสวัดที่แกเคยทำมาก่อนแล้วนั่นเอง สัปเหร่อมือ 1 จึงเป็นของพี่สิทธิ์อย่างง่ายดาย พี่สิทธิ์แกหาเงินเก่งมาก แกเอาหมดทุกทาง เจ้าภาพให้ไปซื้อดอกไม้ ราคา 60 บาทแกบอก 100 บาท พวงหรีดที่เป็นโฟม พอถึงวันสุดท้ายเผาศพแกก็แกะเอาดอกไม้ออก รวบรวมขาย แกบอกว่าแกไม่ได้เรียนหนังสือ ความรู้ก็ไม่มี มาทำอาชีพสัปเหร่อ งานไม่มีเกียรติ ใครๆก็รังเกียจ แกจึงตั้งใจว่าตัวแกเองจะหาเงินจากอาชีพสัปเหร่อที่แกทำทุกเม็ด ทุกรูปแบบ ให้มากที่สุด วันหนึ่งผมได้รู้ว่าแกมีวิธีหาเงินแปลกๆ อีกอย่าง

                ศพนักศึกษาสาว 24 ปี ตายเพราะอุบัติเหตุ รถชนคอสะพานตายคาที่ สวดอยู่ห้าวัน ก็เผา วันนั้นนึกสนุก เป็นวันเสาร์ อยากไปช่วยพี่สิทธิ์เผาศพ อยากรู้สัปเหร่อหนุ่มกะสัปเหร่อแก่แบบลุงหนูจะมีลีลาต่างกันอย่างไร

                เสียงกระดิ่งยาว เป็นสัญญาณที่ต้องปิดม่านหน้าเตาเผา ญาติพี่น้องที่ดูหน้าศพครั้งสุดท้าย ก็ต้องเดินลงจากเมรุไป หลังจากนี้ก็เป็นหน้าที่ของสัปเหร่อ ก่อนพี่สิทธิ์ปิดฝาโลงแก ควักถุงพลาสติกมา 1 ในพร้อมกรรไกรที่เตรียมมา เอื้อมลงไปตัดผมยาวสลวยของศพสาว ผู้นั้นแล้วยัดใส่ถุงพลาสติก ก่อนปิดฝาโลงดันโลงเข้าเตา แกเดินมาคุยกับผม ด้วยอาการโล่งใจ

“เฮ้อ ได้ครบตามใบสั่งซะที รอมาหลายวันกว่าจะเจอผมสวยๆ ร้านเสริมสวยมันโทรมาทวงกูยิกๆทุกวันเลยหวะ บอกลูกค้ารอจะต่อผม ให้เร่งหาให้หน่อย”

ไปทำงาน

สังคมในวัดเป็นสถานที่ ที่รวบรวมเอาผู้คน จากหลากถิ่น หลากภาษามารวมกันอยู่อย่างลงตัว ทุกคนมีหน้าที่และความต้องการในแต่ละบุคคลไม่เหมือนกัน แต่ทุกคนก็ได้รับการตอบสนองความต้องการนั้นอย่างพอใจทุกคน สังคมพระก็จะมีพระศึกษาเล่าเรียน พระเหล่านี้จะคร่ำเคร่งในการศึกษาเล่าเรียน กลางคืนจะท่องบทธรรมะดังไปทั้งห้อง พระรับนิมนต์ ก็จะมีหน้าที่รับนิมนต์ งานศพ งานขึ้นบ้านใหม่ งานมงคลทั่วไป พระรับนิมนต์จะไม่ค่อยอยู่วัดไม่เหมือน พระรับสังฆทาน เหมือนหลวงตาเชียงคงจำกันได้ที่แกเป็นเศรษฐีถังสังฆทานพระแบบนี้จะไม่ไปไหนเฝ้าวัดอยู่ตลอดรอรับญาติโยม มาทำบุญ แต่ทุกรูปก็อยู่ร่วมกันอย่างสันติ เพราะถึงยังไงก็ต้องฉันข้าวโต๊ะเดียวกันทุกวัน อยู่แล้ว

 สังคมเด็กวัด ก็มีทั้งเด็กวัดที่มาอาศัยเพื่อเล่าเรียนซึ่งเป็นเด็กวัดส่วนใหญ่ ตั้งแต่เรียนชั้นประถม จนถึงระดับมหาวิทยาลัย ช่องว่างระหว่างวัยจะมีมาก พวกเด็กเล็กก็จับกลุ่มกันเอง พวกรุ่นพี่ที่เรียนมหาวิทยาลัยก็มักจะไม่ค่อยได้ช่วยช่วยงานวัดสักเท่าไหร่ เพราะถือว่าเรียนหนัก หลวงตาจะไม่เคี่ยวเข็ญ เหมือนรุ่นเด็ก ที่พอถึงเวลาสองทุ่มต้องเข้าห้องใครห้องมันไม่ให้มั่วสุม เพื่อจะใช้เวลาในการอ่านตำรา หนังสือ  แต่สิ่งที่ทุกคนมีพลังใจและมีแรงบันดาลใจในการศึกษาเล่าเรียน คือรูปบัณฑิตรุ่นพี่ในชุดครุย แขวนอยู่บนประตูหน้าห้องที่พี่ๆเหล่านั้นได้เคยพักอาศัยอยู่ ความฝันแค่เพียงจะเอารูปเรามาแขวนบ้าง เพียงแค่นั้นก็เพียงพอแล้วที่จะทำให้พวกเราตั้งใจอ่านหนังสือเล่าเรียน อีกทั้งทุกคนมาจากครอบครัวที่ขัดสน การเรียนจบได้รับปริญญา คือหนทางที่จะได้มีอนาคตที่ดีในวันหน้า

ส่วนเด็กวัดอีกประเภทพวกนี้ไม่มีโอกาสเรียนแต่ขอโอกาสทำงานในวัด หรืออาจทำงานที่อื่น แต่มาขออาศัยวัดอยู่ แต่เด็กวัดพวกนี้มีไม่มากนักเพราะว่าจะอยู่ได้ไม่นาน เมื่อมีเมียก็ออกไปอยู่กับเมียนอกวัดทุกคน เด็กวัดประเภทนี้พวกเราไม่ค่อยได้สุงสิงสักเท่าไหร่เพราะว่า ด้วยวัยที่ห่างกันทำให้ไม่สนิทเหมือนรุ่นเดียวกัน พี่นนท์ เป็นเด็กวัดในประเภทนี้ แต่พี่นนท์เป็นขวัญใจพวกเราเพราะแกใจดี ชอบพาพวกเราไปเลี้ยงข้าว พี่นนท์แกเป็นคนปักษ์ใต้ เมืองนครตัวดำปี๋ ผมหยิกหยอย พูดตรงไม่อ้อมค้อม เป็นคนจริง ชอบยิ้มตาหยี ประวัติแกไม่มีใครรู้ แกมักจะหายไปจากวัดทีละสามสี่วัน แล้วก็กลับมา แต่ละเดือนแกหายไปสามสี่รอบ แต่ไม่มีใครใส่ใจ  ในวัดแกช่วยงานได้หมดทุกอย่างแล้วแต่พระจะใช้ไหว้วาน ช่วงแกหายไป เคยถามแกว่าไปไหน แกตอบว่า ไปทำงาน   ห้องพักพี่นนท์สกปรก รกที่สุด แต่พวกเรามักจะชอบไปห้องแกและดูแกขัดปืนกระบอกโต แกบอกว่าปืนกระบอกนี้พ่อให้มา แกรักมากเป็นสมบัติชิ้นเดียวที่แกมีและมีค่าที่สุด แกรักปืนของแกมาก

วันหนึ่งพี่นนท์แบกเป้ใบย่อมออกไปจากวัด เหมือนเช่นทุกครั้งผมถามแกว่าไปไหนแกว่า ” ไปทำงานเกาะพะงัน สามสี่วัน  ไปยิงคน” แล้วแกก็ยิ้มตาหยี เดินออกจากวัดไป

ผ่านไปหลายวัน ในเช้าวันหนึ่ง พี่นนท์กลับมาแล้ว  หลังอาหารเช้าในวันหยุด พวกเราจะรวมตัวกันเปิดทีวีส่วนกลางของวัด ดูหนัง ดูข่าวกัน เป็นกิจวัตที่พวกเด็กวัดจะรวมตัวกันทุกคน พี่นนท์เดินมาที่ผม โยนหนังสือพิมพ์ยักษ์ใหญ่หัวเขียว ลงตรงหน้า ดูพาดหัวข่าว

“ ยิงร่างพรุน ดับเจ้าของรีสอร์ทชื่อดัง เกาะพะงัน “ ผมหันไปมองหน้าพี่นนท์ พี่นนท์มองหน้าผม แล้วยิ้มตาหยี

ส้อมย่างผี

                ลุงหนูเท้าไฟ เป็นสัปเหร่อและยามมานานคู่วัดมากว่า 50 ปี แกเล่าว่าสมัยหนุ่มๆ แกมาทำก่อสร้างแล้วก็มารับทำกุฏิ ที่วัด อยู่ในวัดหลายๆวัน อีกทั้งแกไม่กลัวผี จึงได้รับการทาบทามจากเจ้าอาวาสสมัยนั้นให้ อยู่ที่วัดและแต่งตั้งเป็นสัปเหร่อมือหนึ่งแทนคนเก่าที่ตายไป ตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมาจนบัดนี้แกอายุ จะเจ็ดสิบแล้ว วัดเป็นบ้านแกมาตลอดแกไม่เคยมีญาติพี่น้องที่ไหนที่ต้องกลับไม่เยี่ยม และแกไม่เคยพูดถึงเลย ฉายาเท้าไฟมาจากที่ครั้งหนึ่ง ไม้หล่นทับเท้าขวาแตกละเอียด เลยต้องตัดออก ก็จะเหลือขาด้วนๆแกจะเดินด้วยขาข้างที่เหลือ และที่เป็นเท้าไฟเพราะเมื่อเจ้าภาพเผากระดาษ ตามพื้นศาลาแกมักจะเอาเท้าข้างที่ขาด ไปเหยียบๆเพื่อดับไฟ จึงเป็นที่มาของตาหนูเท้าไฟ

                ลุงหนูเท้าไฟค่อนข้างสนิทกับผมทีเดียวเพราะผมชอบไปนั่งคุยเรื่องเก่าๆ ผมกลับบ้านได้อะไรมาจากบ้านนอกก็เอาไปฝากแก แกเป็นคนชอบเล่าและชอบเหล้าด้วย ลุงหนูจะมีกุญแจวัดทุกประตู และเมื่อถึงเวลาสี่ทุ่ม ประตูวัดทุกประตูจะล็อกหมด เพราะฉะนั้นใครกลับมาวัดหลังสี่ทุ่ม ต้องปีนประตูเหล็กอย่างเดียวแล้ว แต่นั่นไม่ใช่ผมแน่เพราะผมจะมีกุญแจสำรองที่ตาหนูให้ผมไว้ดอกหนึ่งเอาไว้เปิดประตู จะกลับมาดึกดื่นแค่ไหนจึงไม่ใช่ปัญหาของผมเลย  ช่วงเวลาและสถานที่แห่งการสนทนาระหว่างผมกับตาหนูคือหลังเตาเผาศพ ขณะที่แกกำลังทำงาน เหล้าขาวหนึ่งขวดกะแสงไฟจากเตาเผาศพทำให้เพิ่มอารมณ์การเล่าเรื่องของแกได้อรรถรสมาก ตามธรรมดาแล้วคนทั่วไปเวลาไปงานเผาศพจะมองเห็นแต่ภาพดอกไม้สวยงาม ด้านหน้า มีคนตรีประโคมผู้คนแต่งตัวชุดสีดำ เป็นระเบียบเรียบร้อย เดินขึ้นมาวางดอกไม้จันทน์แล้วก็กลับ เสร็จภารกิจ แต่เบื้องหลังการเผาศพนั้น สัปเหร่อคือพระเอกตัวจริง ก่อนเผาต้องเช็คระบบต่างๆเช็คน้ำมันต้องทดสอบจุดไฟ เตรียมอุปกรณ์ต่างๆ ให้พร้อมซึ่งสิ่งที่สำคัญที่สุดคือ ส้อมย่างผี ลุงหนูเค้าเรียกนะผมก็ไม่รู้ว่าจริงๆเค้าจะเรียกอะไร น่าจะประมาณ เหล็กพลิกศพ เหล็กแทงผี เอาง่ายๆตามลุงหนูแล้วกัน คือส้อมย่างผี ซึ่งเป็นอุปกรณ์สำคัญมาก วิธีใช้คือใช้เสียบที่ศพแล้วพลิกให้ไฟเผาทั้งร่าง งานของลุงหนูจะเริ่มจริงๆเมื่อตอนที่เอาศพเข้าเตาแล้วแกก็รูดม่านปิด หลังจากนั้นก็เป็นหน้าที่แกตลอด ศพนี้เค้าเร่งจะเอาเถ้าต้องใช้ระบบเผาเร็ว แกว่า การเผาศพเตาสมัยใหม่เลือกได้หลายโหมด จะเอาเร็วช้า จะเอาแต่เถ้า จะเอากระดูกปน หรือแบบเอากระดูกยังเป็นท่อน สามารถแจ้งได้ ลุงหนูจะจัดให้ แกบอกว่าจะจนจะรวย จะสวยจะหล่อยังไง ไฟเผาได้ทุกคน เตาเผาด้านหลังจะเป็นช่องให้มองเห็น ว่าไหม้แค่ไหนแล้ว และจะต้องใช้เหล็กหรือส้อมย่างผี เสียบแล้วพลิกไปมา แกลองให้ผมทำดู ไม่ยากเลยแต่ต้องใช้กำลังมือมากพอสมควรในการยกศพ เพราะไฟจะพ่นมาจากด้านบน จำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องพลิกไม่งั้นไหม้ไม่หมด  ตอนนี้ที่น่าขนลุกที่สุดคือตอนที่โลงด้านบนไหม้หมดแล้ว และไฟกะลังเผาไปที่ร่างศพ สักพักหนึ่ง แทบทุกศพ จะกระเด้งงอตัวขึ้นมา เหมือนว่าลุกนั่ง แล้วไฟก็ค่อยๆเผาส่วนหัวไปก่อน จนหมดแล้วก็เผาส่วนตัวตามมา ลุงหนูสาละวนอยู่กับการย่างผีของแก พร้อมกรึ๊บเหล้าขาว 40 ดีกรี ฮัมเพลงเบาๆและไปเร่งน้ำมันเพื่อเร่งการเผา อย่างมีความสุข

                วันหนึ่งผมกลับมาจากต่างจังหวัด  ไม่ลืมที่จะเอาของมาฝากลุงหนู ผมเดินไปที่เมรุ ที่แกนั่งประจำ เจอหลวงพ่อหลวงพ่อบอกว่าตาหนูตายแล้วสวดคืนเดียวไม่มีญาติพี่น้อง ตอนนี้กำลังเผาอยู่ในเตา ผมรีบวิ่งไปหลังเตาเผา มองเข้าไปในเตาเผา ไฟแรงลุกแดงฉาน กำลังเผาร่างลุงหนู ทันใด!! ศพลุงหนู กระตุกลุกขึ้นมานั่งเหมือนรู้ว่าผมมา แล้วผมก็ได้ช่วยลุงหนูเป็นครั้งสุดท้าย ใช้ส้อมย่างผี พลิกร่างแกให้ไฟเผาไหม้จนหมด

ซองโต

หน้าที่สำคัญอีกอย่างของเด็กวัด คือการเดินตามหลังหลวงพ่อหลวงพี่บิณฑบาตตอนเช้า ย่าม ปิ่นโต กระสอบเป็นของใช้ประจำกายของเด็กวัดทุกคนจะต้องมีเป็นของตัวเอง ดูแลกันอย่างดี เพราะถือว่าเป็นเครื่อ
มือทำมาหากินอย่างหนึ่งเลยทีเลย ตามปกติแล้วเด็กวัดมักจะตามหลังพระใครพระมัน ไม่สิหมายถึงถ้าไปกะพระรูปใหนก็จะไปด้วยกันตลอด เหมือน BUDDY ตำรวจเมืองนอกอย่างไรอย่างนั้น นั่นเพราะว่า เด็กวัดต้องเข้าใจและตอบรับสไตร์การบิณ ของพระแต่ละท่านให้ดี ว่ามีรูปแบบใหน รับของทางใหน หยิบอย่างไร ดูปริมาณแค่ใหนที่ต้องย้ายจากบาตรมาใส่กระสอบ เป็นศิลปะชั้นสูงเลยทีเดียว นั่นเพราะว่าเมื่อเราได้ตามหลังและพระท่านสะดวกในการบิณ และชอบเรามากเท่าไหร่ นั่นหมายถึงค่าขนมที่ท่านจะเมตตาให้เรามากซองขึ้นเท่านั้น
พระมีไม่กี่แบบ พระหนุ่มรับหมด ทุกโยม พระแก่พรรษาหน่อยก็เน้นซอง กะเจ้าประจำ คราใดที่จำต้องเดินตามหลังพระหนุ่มเตรียมกระสอบกะค่าสามล้อได้เลย เพราะว่าท่านจะรับไปตลอดทางเดินไปไกลมากๆๆ เด็กวัดอย่างเราต้องเก็บของใส่กระสอบวางไว้เป็นจุดๆเมื่อเต็มกระสอบ ขากลับก็จ้างสามล้อไล่เก็บทีเดียว ส่วนพระแก่พรรษาหน่อยมักจะยืนเป็นที่ๆแล้วจะมีโยมประจำมาใส่ไม่เน้นข้าวปลาอาหาร เน้นซองชมพู เดินตามหลังพระแก่หน่อยไม่ค่อยเหนื่อย
การรับบาตรพระจะไม่หยิบซองเอง พระมีหน้าที่เปิดบาตรปิดบาตร หน้าที่เก็บซองจึงเป็นหน้าที่ของเด็กวัดที่จะหยิบใส่ย่ามไว้แล้วรวบรวมให้พระท่านเมื่อมาถึงวัดแล้ว
งานบุญใหญ่ของจะเยอะเป็นพิเศษ นั่นก็ต้องเป็นหน้าที่เด็กวัดต้องตระเตรียมกระสอบ ย่ามมากขึ้นเป้นเงาตามตัว อาหารแห้ง ซองย่อมมากเป็นเงาตามตัว เมื่อกลับมาถึงวัดทุกครั้งพระท่านก็จะหยิบซองที่ได้รับมาให้เป็นค่าขนมสักสองสามซอง
วันนึงไอ้เปี๊ยกเข้ามาหาแล้วถามว่า ทำไมมันดวงไม่ดีเลย ไปบิณฑบาตร กลับมาหลวงพี่หยิบซองให้ มีแต่แบงค์ 20 ทุกทีนานนาน ครั้งจะได้แบงค์ ร้อย นับว่าครั้งนั้นดวงดีจริงๆ มันว่าทำไมผมถึงดวงดีนัก ได้แต่ละทีก็แบงร้อย ตลอด เลย พี่ดวงดีจริงๆ เลยหวะ
ไอ้เปี๊ยก มึงรับซองใส่ย่ามเองใช่ปะ
ครับพี่
มาถึงวัดมึงรวบรวมซองให้หลวงพี่ใช่ปะ
ครับพี่
หลวงพี่หยิบซองบนๆให้มึงใช่ปะ
ครับพี่
เออแล้วไมมึงไม่ส่องดู ก่อนเก็บเข้าย่ามวะ แดงหรือเขียว แยกแดงเขียวออกจากกัน พอรวบรวมให้หลวงพี่มึงก็เอาแดงไว้ด้านบน กูรับรองมึงดวงดีทุกครั้งหวะ
*****